จมูกข้าวคืออะไร

พิมพ์ PDF

          ชีวิตที่เร่งรีบในทุกวันนี้ ทำให้การบริโภคอาหารที่ให้ได้ครบสัดส่วนและมีคุณค่าทางโภชนาการสูง อาจเป็นสิ่งที่ทำได้ยากขึ้นอย่างไม่น่าเชื่อ? แม้แต่การบริโภคข้าวที่เป็นอาหารหลักในชีวิตประจำวัน ก็ยังสร้างความแตกต่างกับสุขภาพได้


          
          มีการศึกษามากมายถึงประโยชน์ของข้าวกล้องทางการเสริมสร้างภูมิคุ้มกันโรค ลดความเสี่ยงต่อการเกิดโรค การชะลอความรุนแรงและในที่สุดอาจเยียวยารักษาโรคบางชนิดได้ นอกจากนี้ยังได้มีการสกัดสารคุณประโยชน์ในข้าวกล้องมาเพื่อใช้ทางการแพทย์อีกด้วย? อะไรทำให้ข้าวกล้องมีคุณสมบัติพิเศษต่างจากข้าวขาว


          ก่อนอื่นเรามารู้จักส่วนประกอบของข้าวกันก่อน เมล็ดข้าวประกอบด้วย 4 ส่วนหลักง่ายๆ คือ ส่วนนอกสุดเป็นเปลือกข้าว ส่วนเมล็ดข้าวในที่ประกอบด้วยแป้ง มีสีขาว ส่วนเยื่อหุ้มเมล็ดข้าวเป็นเยื่อบางมีสีออกน้ำตาลห่อหุ้มเมล็ดข้าวอยู่ และส่วนจมูกข้าว เป็นส่วนที่ต้นข้าวจะเจริญเติบโตงอกออกมาเป็นต้นอ่อน ส่วนของจมูกข้าวและเยื่อหุ้มเมล็ดข้าว เรารวมเรียกว่า รำข้าว


         ในขบวนการขัดสีข้าวขาวมีผลดีคือทำให้เก็บรักษาข้าวได้นานขึ้น แต่มีผลเสียทำให้ในส่วนของจมูกข้าวและเยื่อหุ้มเมล็ดซึ่งเรียกรวมว่ารำข้าวนั้นหลุดออกไปทั้งหมด ส่วนจมูกข้าวและเยื่อหุ้มเมล็ดหรือเรียกง่ายๆว่า ส่วนของรำข้าวนี้เองที่เป็นส่วนสำคัญที่สุดของเมล็ดข้าวที่อุดมไปด้วยสารอาหารอันทรงคุณค่าได้แก่ โปรตีน ไขมัน วิตามิน เกลือแร่ ใยอาหาร ธาตุเหล็ก และโดยเฉพาะในส่วนของจมูกข้าวที่มีสารแอนติออกซิแดนท์ธรรมชาติที่ทรงประสิทธิภาพ ที่สำคัญคือสารแกมมา ออริไซนอล ที่พบมากที่สุดในเมล็ดข้าวเท่านั้น
เรามาทำความเข้าใจกันต่อเกี่ยวกับประโยชน์ของสารอาหารที่อุดมอยู่ในจมูกข้าวและรำข้าว:

  • วิตามินบีรวม เป็นวิตามินที่สำคัญต่อระบบประสาทและสมอง
  • กรดอะมิโนจำเป็น เป็นส่วนพื้นฐานของการสร้างโปรตีนในร่างกาย
  • กรดไขมันจำเป็น ในรำข้าวมีน้ำมันอยู่สูงถึงร้อยละ 20% เป็นไขมันประเภทไขมันไม่อิ่มตัวที่จำเป็นต่อร่างกาย ได้แก่ กรดไขมันจำเป็นลิโนเลนิก และ ลิโนเลอิก ซึ่งเป็นส่วนประกอบของผนังเซลทั่วร่างกาย
  • สารแอนติออกซิแดนท์ ที่รู้จักกันดีว่าเป็นสารต้านอนุมูลอิสระ สารเหล่านี้เป็นสารแอนติออกซิแดนท์ที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ เช่น Vitamin E และ โดยเฉพาะสารแกมมา ออริซานอล จะมีมากที่สุดในพืชจำพวกเมล็ดข้าว
  • ธาตุเหล็ก แม้จะมีในปริมาณไม่มากนัก แต่ก็จะอุดมสมบูรณ์อยู่แต่ในส่วนของรำข้าวเท่านั้น ธาตุเหล็กมีความจำเป็นต่อการสร้างฮีโมโกลบินที่เป็นส่วนประกอบของเม็ดเลือดแดง
  • ใยอาหาร  มีทั้งชนิดละลายน้ำได้และไม่ละลายน้ำ

แทบไม่น่าเชื่อว่า คุณค่าสารอาหารของข้าวแทบทั้งหมดที่สะสมอยู่ในส่วนของจมูกข้าวและเยื่อหุ้มเมล็ด (รำข้าว) ที่เราต้องขัดสีแล้วทิ้งไปโดยเปล่าประโยชน์ จะเห็นได้ว่ารำข้าวไม่ได้เป็นเพียงอาหารที่ให้คุณค่าทางโภชนาการเท่านั้น หากแต่เป็นอาหารที่สามารถให้ผลดีกับการป้องกันโรคหรือสร้างสมดุลให้กับร่างกาย เสริมสร้างภูมิต้านทานต่อโรคต่างๆ หรือ ในที่สุดเมื่อทุกหน่วยชีวิตในร่างกายอยู่ในสมดุลก็อาจส่งผลดีต่อการลดความรุนแรงของโรค หรือเยียวยาโรคบางอย่างได้ด้วย

ผู้เขียน : Tamony (Food Scientist)

อาภัสริน References E.N. Whitney and R.S.Rolfes. Understanding Nutrition. 6th ed. USA; West Publishing Company, 1993S.R. Williams. Nutrition and Diet Therapy. 7th ed.? USA; Mosby, 1993วิภา สุโรจนะเมธากุล. สถาบันค้นคว้าและพัฒนาผลิตภัณฑ์อาหาร มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์. อาหาร: 34(1): 16-19? มกราคม  มีนาคม 2547. ผศ. ทองปลิว ปลื้มปัญญา และ ผศ.สุรางค์รัตน์ คัมภีรยส. ข้าวกล้องสร้างสุขภาพให้สารอาหารมากกว่าข้าวขาว.? แม่บ้าน:? 41-43 มีนาคม 2552?Gamma Oryzanol? Review of Natural Products. factsandcomparisons4.0 [online]. 2005. Wolters Kluwer Health, Inc. <http://www.drugs.com/npc/gamma-oryzanol.html> Accessed April 16, 2010